Chiều 28/5, tại TP Cần Thơ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright tổ chức lễ Công bố Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) năm 2025 với chủ đề “Phát triển doanh nghiệp – Động lực then chốt cho tăng trưởng”.
Đây là năm thứ năm liên tiếp VCCI triển khai thực hiện báo cáo theo nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Nghị quyết số 57/NQ-CP ngày 21/4/2022 về hoàn thiện thể chế vùng kinh tế - xã hội.
PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, phát biểu tại lễ công bố Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI - cho biết, năm 2025 đánh dấu nhiều định hướng chiến lược quan trọng khi Đảng ta ban hành đồng loạt các nghị quyết nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của đất nước, gồm: Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; cùng Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Theo Chủ tịch VCCI, các nghị quyết đều hướng tới mục tiêu xây dựng lực lượng doanh nghiệp Việt Nam đủ mạnh để kiến tạo nền kinh tế hiện đại, góp phần đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Trên tinh thần đó, Báo cáo kinh tế thường niên năm 2025 lựa chọn chủ đề “Phát triển doanh nghiệp – động lực then chốt cho tăng trưởng”, phản ánh đúng định hướng chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, đồng thời đặt ra vấn đề cốt lõi đối với ĐBSCL: đâu là lực lượng chủ đạo trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế vùng theo hướng tăng trưởng nhanh và bền vững.
Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, đánh giá cao những đóng góp mà Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL đã mang lại cho công tác nghiên cứu, điều hành, hoạch định chính sách và sự phát triển chung của toàn vùng trong suốt các năm qua.
Báo cáo được xây dựng trên nền tảng dữ liệu thống kê đồng bộ, kết hợp các mô hình định lượng và phân tích chuyên sâu. Qua đó, nhiều vấn đề trọng tâm của vùng đã được nhận diện rõ nét.
Theo báo cáo, ĐBSCL đang đối mặt với nghịch lý phát triển khi là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, 65% thủy sản nuôi trồng, 70% trái cây và trên 90% lượng gạo xuất khẩu; đồng thời mang về 58% thặng dư ngoại tệ cho quốc gia. Tuy nhiên, đây lại là vùng có mật độ doanh nghiệp thấp nhất cả nước kể từ năm 2023, năng suất lao động thuộc nhóm thấp, thu hút vốn FDI còn hạn chế.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại được chỉ ra là hiện tượng "missing middle", tức tầng doanh nghiệp vừa bị khuyết, rất đáng lo ngại. Hiện có tới 87,8% doanh nghiệp của vùng là doanh nghiệp siêu nhỏ; tỷ lệ doanh nghiệp chuyển đổi từ siêu nhỏ lên quy mô nhỏ giảm mạnh qua các giai đoạn. Dù có lợi thế lớn về nông nghiệp nhưng số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này chỉ chiếm chưa tới 5%.
TS Vũ Thành Tự Anh, Trưởng nhóm nghiên cứu, trình bày kết quả nghiên cứu Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 tại buổi lễ.
Bên cạnh đó, chi phí logistics cao tiếp tục ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong vùng. Khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu vẫn phải trung chuyển qua các cảng tại TP Hồ Chí Minh và khu vực Đông Nam Bộ. Báo cáo cũng cho thấy tín dụng chưa thực sự trở thành công cụ thúc đẩy chuyển đổi doanh nghiệp khi dòng vốn dành cho lĩnh vực nông nghiệp xuất khẩu còn hạn chế.
Đáng chú ý, phân tích không gian sản phẩm trong báo cáo xác định khu
vực doanh nghiệp tư nhân nội địa chính là hạt nhân nâng cấp lợi thế so sánh của
ĐBSCL, đóng góp 45% trong tổng số 357 ngành mà vùng có lợi thế.
Từ đó, khung hành động mà Báo cáo đề xuất là xoay trục từ tư duy
"phát triển vùng bằng đầu tư và sản lượng" sang tư duy "phát
triển vùng bằng doanh nghiệp và hệ sinh thái". Đây không chỉ là một khuyến
nghị kỹ thuật, mà là một sự thay đổi tư duy mang tính nền tảng.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Tấn Cận - Thứ trưởng Bộ Tài chính - đánh giá Báo cáo Kinh tế Thường niên ĐBSCL ngày càng khẳng định vai trò là tài liệu nghiên cứu kinh tế vùng có tính hệ thống và chuẩn tắc tại Việt Nam. Ông cho rằng chủ đề năm nay có ý nghĩa thiết thực, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tư nhân của Đảng và Nhà nước.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, trình bày về môi trường kinh doanh và các chính sách phát triển doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.
Theo ông Lê Tấn Cận, mục tiêu tăng trưởng hai con số của ĐBSCL chỉ khả thi khi doanh nghiệp thực sự trở thành nơi hấp thụ vốn, công nghệ và năng suất của vùng. Ông đề nghị các địa phương tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch trong tiếp cận đất đai, quy hoạch và giảm chi phí không chính thức cho doanh nghiệp.
Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng khẳng định Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đồng hành cùng khu vực ĐBSCL, lắng nghe ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và VCCI để hoàn thiện thể chế tài chính, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong vùng.
Thay mặt lãnh đạo TP Cần Thơ, ông Trương Cảnh Tuyên - Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ - đánh giá cao giá trị thực tiễn của Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL đối với công tác hoạch định chính sách và phát triển vùng trong nhiều năm qua.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, phát biểu cảm nhận về Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025
Ông ghi nhận vai trò cầu nối của VCCI Chi nhánh ĐBSCL và Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright trong việc đồng hành cùng chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp tìm kiếm các giải pháp phát triển bền vững cho vùng ĐBSCL.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ khẳng định, thành phố sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức và cộng đồng doanh nghiệp; nghiên cứu vận dụng hiệu quả các khuyến nghị của báo cáo vào thực tiễn điều hành nhằm xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp vững mạnh, góp phần đưa ĐBSCL trở thành không gian tăng trưởng mới của cả nước.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch VCCI, chia sẻ ý kiến, đánh giá về các nội dung của Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025
Trong thời gian tới, TP Cần Thơ sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối, chuyển hóa lợi thế giao thông thành giá trị kinh tế thực chất cho doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục cải cách hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), giảm chi phí thời gian và chi phí không chính thức cho doanh nghiệp.
Tại lễ công bố, các đại biểu cũng được nghe TS Vũ Thành Tự Anh, Trưởng nhóm nghiên, cứu trình bày kết quả nghiên cứu Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025; ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI trình bày về môi trường kinh doanh và các chính sách phát triển doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Nhiều chuyên gia, doanh nghiệp cũng đã chia sẻ ý kiến, đánh giá về các nội dung của báo cáo.